|
|
|
|
Het is een
internationale trend om hoger onderwijs meer en meer in het Engels uit
te voeren en academici in alle landen voelen zich verplicht
om in het Engels te publiceren. Hoe komt dat en wat voor effecten heeft
de anglicanisering / americanisering van onderwijs op diverse lokale
culturen?
De meeste academische richtlijnen voor Engelse publicaties zijn
opgesteld door in de VS opgerichte/gevestigde organisaties zoals
American Psychology Association en Modern Language Asociation. De andere twee
standaarden - IEE
en de Chicago style (uiteraard)
zijn ook "made in VS". Heeft dit - net zoals het feit dat andere
zogenaamde internationale organisaties (denk aan IMF, WTC, VN) in of door de VS gevestigd
zijn - een politieke en economische betekenis, en zo ja, welke?
Recentelijk is het boek Against English gepubliceerd, een verzameling van essays die de dominantie van het Engels kritisch onder de loep neemt.
Het boek is geredigeerd door Lotte Jensen, Niek Pas, Koen van Gulik en Daniël Rovers (hoofdredacteur bij de Witte Raad). Zijn essay "We gaan toch niet die kuttaal
spreken?" is ook in de Groene Amsterdamer van 21 november 2019 gepubliceerd. Met toestemming van de auteur, is zijn essay hier beschikbaar.
Hieronder volgt mijn correspondentie met Daniël op dit thema. |
|
|
|
|
|
|
Dag Daniël,
Heel veel dank voor je essay. Mag ik het met zo'n 100 eerstejaarsstudenten bij LUCA delen, als niet-verplicht leesmateriaal?
"Taal is lichamelijk" - schrijf jij; helemaal zo. In mijn
opvatting/besef (zou een woord willen kennen dat beter aangeeft dat ik
dit vanuit een persoonlijke worsteling ken) -
gaat het tussen talen en mensen zoals tussen mens en mens. Er ontstaat
een chemie, of niet. Met onze moedertalen hebben we dat op een
makkelijke manier van onze
moeders gekregen. Het is een algemeen begrip (ook al niet een absolute waarheid) dat
alles wat een moeder aan haar (pas geboren) kind geeft, liefde is; taal
dus ook.
We zouden voorzichtig moeten zijn met alles wat we weigeren omdat het anders is dan wat we
van kind / van thuis gewened zijn. Ik denk dat dit soort afkeer iets
heel
persoonlijk is (want lichamelijk) en het zou jaren zinloze analyse kosten om uit te vinden waarom iemand
een taal (of een vrouw, een man) geweldig vindt en een andere akelig.
Daarnaast/daarboven of eerder en helaas, is Engels in onze geamericaniseerde maatschappij verweven, zoals
je goed merkt in je essay. Het is ons verkocht en geschonken
overal
met Cola-Cola en McDonald's (tot mijn diepe verbazing ging een Spaanse/Nederlandse student, eerste jaar Art, Literature en
Society een dag naar McDonald's voor wat ze
comfort food noemde - iets dat ik
alleen ter voorkoming van sterven zou consumeren). Het is bijna zoals in India, alleen daar was het in het begin expliciet
als kolonisatie-instrument,
het bleef hangen, wellicht vooral voor toeristen. De politieke dimensie van taal als
instrument van onderdrukking maakt dat we de taal van een of andere
onderdrukker gaan haten
omdat we haar identificeren met de onderdrukker
zelf - terwijl dat niet zo hoeft te zijn. Idealiter zou Engels een taal
van een dozijn langues de circulation interantionale kunnen
zijn
- naast Spaans, Frans, Russisch Duits en andere, gedifferentieerd van de politieke macht die VS en VK aan haar geplakt hebben.
Willem F. Hermans is geweldig, zo is Emil Cioran en Jacques Rancière, naar mijn gevoel
niet genoeg gelezen/begrepen in Nederland (de laatste twee) - wat een
zijeffect kan
zijn van amerikanisering (een voorkeur voor positieve verhalen, psychologie en filosofie, naast
cosmetica enz.) - dat niet veel ruimte overlaat voor een gezonde dosis
intellectuele/poëtische ironie en scepticisme. De Onwetende Meester
van Rancière is niet te vinden (noch in boekenwinkels, noch op
internet), Cioran - triest genoeg - ook
heel weinig; vraag me af of 10%
van zijn werk vertaald is. Niet dat ik de vertalingen nodig heb, ik voel deze laatste twee beter
in het Frans (dichter bij het Roemeens),
maar omdat ik graag iets van
hen met Vlaamse studenten wil delen...
M.b.t. de voorbeelden van Japanse literatuur die je noemt, wat ik
geweldig vind is Murakami die zijn boeken zelf naar het Engels
vertaalt. Daar komt de lichamelijke dimensie terug:
zijn taal is net zo uniek als zijn lichaam en het is hij alleen die
precies hetzelfde in het Engels als in het Japans kan overbrengen.
Dit allemaal geschreven, I struggle like a dog
writing this email and preparing my lecture in Dutch. Not that I hate it, it's just difficult;
I've learned it after I was 25 years old, it never got to my bones, my
blood (confessing)
and moreover, I've spent the past ten years in other countries and in other languages. Aging seems to come with
increasing dyslexia, not only dioptres. In school and highschool,
I had
German for eleven years, French for about seven. I speak French even in
my dreams, German didn't want to stick... Is it all chemistry, or mea culpa?
Hartelijke groet - nou, dit klinkt beter dan salutations cordiales (lachen)...
Iuliana
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Ter reflectie
Taal is voor kunstenaars een middel van expressie, zoals beeld, geluid,
kleur, etc.
Bij extrapolatie, denk na over de amerikanisering van de Kunsten in België.
Zou je het kunnen meten, of op een andere manier waarnemen?
|
|
|
|
|
|
|
|
|
